Vanmorgen had ik een gesprek met mijn jongste dochter.
Zo'n gesprek waarvan je achteraf denkt: dit gaat eigenlijk helemaal niet alleen over haar. Dit gaat over ons allemaal.
Over grenzen.
Over wat je accepteert.
Over wat je laat gebeuren omdat je geen ruzie wilt, aardig gevonden wilt worden of bang bent iemand kwijt te raken.
En vooral over deze zin:
Het is jouw eigen gedrag dat anderen leert hoe ze met jou om mogen gaan.
Dat klinkt misschien hard. Want wanneer iemand jou slecht behandelt, ligt de verantwoordelijkheid voor dat gedrag natuurlijk bij die persoon.
Maar jij bepaalt wél wat je daarna doet.
Wat je accepteert, krijgt ruimte
Stel dat iemand een afspraak met je maakt en die steeds op het laatste moment afzegt.
De eerste keer denk je: kan gebeuren.
De tweede keer baal je ervan.
De derde keer zeg je misschien nog steeds: Geeft niks hoor.
Terwijl het eigenlijk helemáál niet "niks" is.
Of iemand maakt regelmatig een vervelende opmerking over je. Je lacht mee, terwijl je je van binnen gekwetst voelt.
Iemand neemt alleen contact met je op wanneer het hem of haar uitkomt.
Iemand overschrijdt steeds een grens waarvan jij allang voelt dat die er ligt.
Iedere keer dat je niets zegt, ontstaat er informatie.
Niet omdat jij zegt: je mag mij zo behandelen.
Maar omdat de ander ervaart:
Blijkbaar kan dit.
En dát is precies waar het interessant wordt.
Een grens die je alleen denkt, is voor een ander onzichtbaar
We verwachten soms dat mensen vanzelf begrijpen waar onze grens ligt.
"Hij weet toch wel dat ik dit niet leuk vind?"
"Zij kan toch wel bedenken dat dit kwetsend is?"
"Als je echt om mij geeft, hoef ik dit toch niet uit te leggen?"
Maar zo werkt het meestal niet. Mensen kijken niet alleen naar wat je zegt. Ze leren vooral van wat er vervolgens gebeurt.
Zeg jij dat je iets niet wilt, maar ga je er uiteindelijk toch in mee? Dan wordt jouw nee langzaam onderhandelbaar.
Zeg je dat iets je pijn doet, maar accepteer je vervolgens precies hetzelfde gedrag opnieuw?
Dan verliest die grens haar betekenis.
Een grens is daarom niet alleen iets wat je uitspreekt.
Een grens wordt zichtbaar door wat jij doet wanneer iemand eroverhéén gaat.
Grenzen stellen is niet hetzelfde als iemand controleren
Dit verschil vind ik belangrijk.
Een grens is niet: "Jij mag dit niet doen."
Een grens is: "Als jij hiervoor kiest, dan kies ik wat ík daarmee doe."
Je kunt een ánder niet besturen.
Je kunt iemand niet dwingen rekening met je te houden, eerlijk te zijn, trouw te zijn, respectvol te praten of zorgvuldig met jouw gevóelens om te gaan.
Maar je kunt wél bepalen hoeveel toegang iemand tot jóuw leven krijgt wanneer diegene dat niet doet.
En ineens verschuift er iets.
Je bent niet meer alleen bezig met:
Waaróm doet die ander dit?
Maar ook met:
Waarom blíjf ik dit toestaan?
Dat is geen schuldvraag.
Dat is regie.
Waarom doen we dit dan toch?
Omdat grenzen stellen soms iets kost.
Misschien wordt iemand boos.
Misschien vinden ze je moeilijk.
Misschien krijg je te horen dat je veránderd bent.
Misschien ontstaat er afstand.
En soms ben je bang iemand hélemaal kwijt te raken.
Dus pikken we het maar. Nog één keer.
We passen ons aan.
We geven nóg één kans.
En nóg één.
En nóg één.
Totdat we op een dag boos zijn op de ander omdat diegene iets blijft doen wat wij inmiddels al tien keer hebben toegestaan.
Daar zit een pijnlijke maar waardevolle les:
Wat je tolereert om de vrede te bewaren, kan uiteindelijk precies datgene worden waardoor je je eigen rust verliest.
Dit begint véél eerder dan we denken
Juist daarom vind ik het belangrijk om hierover met mijn dochters te praten. Niet om voor hen te bepalen met wie ze omgaan of welke keuzes ze moeten maken.
Zij mogen hun éigen leven leven.
Hun eigen fouten maken.
Hun eigen lessen leren.
Maar ik wil ze wél iets meegeven wat ik zélf in mijn leven ook heb moeten leren:
Je hoeft niet te wachten totdat iemand anders besluit dat jij respect verdient.
Je hoeft jezelf niet 'kleiner' te maken om iemand bij je te houden.
En je hoeft niet éindeloos begrip op te brengen voor gedrag dat jou ondertussen pijn doet.
Soms is de belangrijkste vraag niet:
"Waarom behandelt iemand mij zo?"
Maar:
"Wat laat ik met mijn reactie zien dat ik bereid ben te accepteren?"
Kijk eens naar je eigen leven
Misschien is er iemand bij wie jij constant over je eigen grens heen gaat.
Op je werk.
In je familie.
Binnen een vriendschap.
Of in een relatie.
Vraag jezelf dan eens af: Wat accepteer ik eigenlijk terwijl ik diep van binnen allang weet dat ik het niet wil?
Waar zeg ik "maakt niet uit", terwijl het wél uitmaakt?
Waar hoop ik dat iemand vanzelf verandert, terwijl ik zelf niets verander aan mijn reactie?
En misschien wel de belangrijkste:
Wat zou ik doen als ik mezelf net zo serieus nam als ik hoop dat een ander mij neemt?
Daar begint het!
Niet bij harder worden.
Niet bij overal muren optrekken.
Maar bij jezelf serieus genoeg nemen om je eigen grens niet steeds te verlaten. Want hoe jij met jezelf omgaat, laat anderen zien wat jij normaal vindt.
En soms verandert dáárdoor het gedrag van de ander.
Soms ook niet.
Maar dan heb jij in ieder geval iets veel belangrijkers geleerd: je hoeft niet te bepalen hoe een ander met jou omgaat, je mag bepalen wat jij nog toelaat in jouw leven.
Tot de volgende blog.
Blijf nieuwsgierig. Soms begint een nieuwe richting met één inzicht.❤️
© Kompascoach – Carmen van Moorsel. Alle rechten voorbehouden.
Je bent van harte welkom om de link naar dit artikel te delen.
Het is niet toegestaan dit artikel, geheel of gedeeltelijk, te kopiëren, reproduceren, publiceren, verspreiden, bewerken of commercieel te gebruiken zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Kompascoach.