We praten veel over gezond leven.
Over voeding. Vitamines. Bewegen. Afvallen. Niet roken. Minder alcohol. Supplementen. Een gezonde darmflora.
Allemaal belangrijk.
Maar er is iets waar we veel minder bij stilstaan:
In welke toestand bevindt jouw lichaam zich het grootste deel van de dag?
Is jouw lichaam werkelijk in rust?
Of zit je misschien al jaren in een soort voortdurende paraatheid?
Niet omdat elke dag enorme stress ervaart.
Maar omdat er altijd wel iéts is.
Werk.
Kinderen.
Geld.
Een telefoon die nooit stil is.
Nieuws.
Social media.
Afspraken.
Zorgen om iemand van wie je houdt.
Een conflict dat maar door je hoofd blijft gaan.
Een relatie waarin iets niet goed voelt.
Een volle agenda.
Een huis dat af moet.
Een probleem dat opgelost moet worden.
En zelfs wanneer je eindelijk op de bank zit, gaat je hoofd gewoon verder.
Je lichaam maakt namelijk niet alleen onderscheid tussen druk bezig zijn en op de bank zitten.
Het reageert op wat jouw brein waarneemt.
En dáár komen drie systemen samen die ontzettend belangrijk zijn voor onze gezondheid:
je zenuwstelsel, je parasympathisch zenuwstelsel en je immuunsysteem.
Ze hebben ieder hun eigen taak, maar werken wel voortdurend met elkaar samen.
Je zenuwstelsel: het communicatienetwerk van je lichaam
Je zenuwstelsel kun je vergelijken met een enorm communicatienetwerk.
Je hersenen, ruggenmerg en zenuwen ontvangen voortdurend informatie.
Wat gebeurt er om mij heen?
Ben ik veilig?
Moet ik reageren?
Moet ik opletten?
Kan ik ontspannen?
Een deel daarvan gebeurt bewust.
Maar ontzettend veel gebeurt automatisch.
Je hoeft niet tegen je hart te zeggen dat het sneller moet kloppen wanneer je schrikt.
Je hoeft je pupillen niet bewust groter te maken.
Je hoeft niet tegen je spijsvertering te zeggen:
“Doe maar even wat rustiger, want ik moet hier eerst mee dealen.”
Je lichaam regelt dat zelf.
Daarvoor hebben we onder andere het autonome zenuwstelsel.
En binnen dat systeem spelen twee kanten een belangrijke rol.
Het sympathische zenuwstelsel helpt ons bij actie, inspanning en gevaar.
Het parasympathische zenuwstelsel helpt ons terug te keren naar rust, vertering en herstel.
Allebei zijn noodzakelijk.
Het probleem is dus niet dat we stress hebben.
Het probleem ontstaat wanneer we onvoldoende terugschakelen.
Stress is niet alleen een overvolle agenda
Bij stress denken we vaak aan iemand die overspannen achter zijn bureau zit.
Maar stress kan veel subtieler zijn.
Piekeren is stress.
Jezelf voortdurend verantwoordelijk voelen is stress.
Altijd bereikbaar zijn kan stress zijn.
Niet voor jezelf opkomen kan stress geven.
Een ruzie die je telkens opnieuw afspeelt in je hoofd.
Financiële onzekerheid.
Verdriet.
Slecht slapen.
Altijd haast hebben.
Voortdurend prikkels binnenkrijgen.
Maar ook jezelf iedere dag vertellen dat je nog niet klaar bent.
Je lichaam luistert namelijk niet alleen naar wat er buiten jou gebeurt.
Het reageert óók op wat er binnenin jou gebeurt.
Je hoeft niet werkelijk in gevaar te zijn om je lichaam het signaal te geven dat er gevaar dreigt. Alleen al een gedachte kan je hart sneller laten kloppen.
Maar je hartslag kan er wel degelijk op reageren.
Het parasympathische zenuwstelsel: terug naar herstel
Hier wordt het interessant.
Het parasympathische zenuwstelsel is geen apart systeem naast het zenuwstelsel. Het is een onderdeel van je autonome zenuwstelsel.
Je kunt het zien als het vermogen van je lichaam om na inspanning weer terug te schakelen.
Van:
Ik moet iets doen.
naar:
Het is goed. Ik mag herstellen.
De nervus vagus speelt daarin een belangrijke rol. Deze zenuw loopt vanuit de hersenstam naar verschillende organen en is betrokken bij onder andere hartslag en spijsvertering.
Wanneer je lichaam voldoende kan terugschakelen, ontstaat er meer ruimte voor processen die bij rust en herstel horen.
Je hart hoeft niet voortdurend op scherp te staan.
Je spijsvertering krijgt ruimte.
Je kunt dieper slapen.
Je lichaam kan energie besteden aan onderhoud.
Dat houdt natuurlijk niet in dat je de hele dag 'zen' op een meditatiekussen moet zitten.
Sterker nog: een gezond lichaam moet juist kunnen schakelen.
Actie wanneer het nodig is.
En herstel wanneer het voorbij is.
Dat is veerkracht.
En dan je immuunsysteem
Je immuunsysteem heeft weer een andere functie.
Dat is je bewaking, verdediging én een deel van je reparatieteam.
Het helpt ziekteverwekkers herkennen en bestrijden, reageert op beschadiging en werkt mee aan ontstekings- en herstelprocessen.
Maar ook hier geldt:
meer is niet automatisch beter.
Een goed werkend immuunsysteem moet niet alleen kunnen aanvallen.
Het moet ook weten wanneer het weer moet stoppen.
Het draait dus om regulatie.
En juist dáár zie je hoe prachtig en ingewikkeld het menselijk lichaam in elkaar zit.
Want je immuunsysteem leeft niet op een eiland.
Het communiceert met je zenuwstelsel, hormonen, darmen en hersenen.
Langdurige stress kan bijvoorbeeld slaap, hormonen en ontstekingsprocessen beïnvloeden.
En een infectie kan andersom weer signalen naar je hersenen sturen. Daarom voel je je wanneer je ziek bent vaak moe en wil je slapen.
Je lichaam zegt eigenlijk:
Ik heb mijn energie ergens anders voor nodig.
Gezondheid begint daarom vaak niet in een potje
Ik ben absoluut vóór goede voeding en bewust omgaan met wat je lichaam nodig heeft.
Maar gezondheid kun je niet volledig uit een potje halen.
Je kunt gezond eten en ondertussen iedere nacht vijf uur slapen. Je kunt supplementen slikken en tegelijkertijd zeven dagen per week doorgaan.
Je kunt biologisch eten en geen moment rust in je hoofd hebben. Je kunt iedere ochtend een groene oer smoothie drinken, terwijl je lichaam de hele dag het signaal krijgt:
opletten, doorgaan, oplossen, presteren.
Dan mis je een belangrijk stuk van de puzzel.
Herstel heeft namelijk omstandigheden nodig.
Hoe ondersteun je deze systemen?
Vaak zoeken we iets ingewikkelds.
Maar het lichaam houdt verrassend veel van eenvoud.
Slaap.
Niet alleen voldoende uren, maar een redelijk regelmatig ritme.
Daglicht.
Naar buiten. Zeker in de ochtend, het liefst wanneer je nog niet zo lang wakker bent.
Beweging.
Wandelen, fietsen, krachttraining, tuinieren. Het hoeft niet altijd topsport te zijn.
Goede voeding.
Voldoende eiwitten, vezels, groenten, fruit, gezonde vetten, vitaminen en mineralen en zo min mogelijk voortdurend ultrabewerkt eten.
Rustig eten.
Niet iedere maaltijd tussen twee afspraken door naar binnen werken terwijl je ondertussen berichten beantwoordt. (Wie gaat er nog zonder telefoon naar het toilet?
Ademhaling.
Niet omdat ademhalen een wondermiddel is, maar omdat rustig ademen en met name een rustige, langere uitademing je lichaam kan helpen richting ontspanning te bewegen.
Mensen bij wie je jezelf kunt zijn.
Ook verbinding en veiligheid werken lichamelijk door.
Grenzen.
Misschien wel een van de meest onderschatte vormen van zelfzorg. Want iedere keer ja zeggen terwijl je eigenlijk nee bedoelt, kan spanning opleveren.
Stilte.
Geen podcast.
Geen televisie.
Geen telefoon.
Geen informatie.
Gewoon even niets.
We zijn bijna vergeten hoe dat moet.
Niets doen is niet hetzelfde als lui zijn
Dit vind ik misschien wel een van de belangrijkste.
We zijn rust gaan behandelen alsof het iets is wat je moet verdienen.
Eerst werken.
Eerst het huis.
Eerst iedereen helpen.
Eerst de administratie.
Eerst die berichten beantwoorden.
En als werkelijk alles klaar is, mag je misschien een uurtje niets doen.
Alleen:
alles is nooit klaar!
Dus blijven we doorgaan.
Maar herstel is geen beloning nadat je alles hebt gedaan. Herstel is onderdeel van wat je lichaam nodig heeft om überhaupt goed te kunnen functioneren.
Soms is een wandeling dus niet tijdverspilling.
Een half uur in de tuin zitten ook niet.
Even voor je uit kijken niet.
Vroeg naar bed gaan niet.
En een middag helemaal niets gepland hebben al helemaal niet.
Holistisch kijken betekent voor mij: naar het geheel kijken
Holistisch naar gezondheid kijken betekent niet dat iedere ziekte door stress wordt veroorzaakt.
En het betekent ook niet dat je nooit ziek zult worden wanneer je goed voor jezelf zorgt.
Dat zou veel te simpel zijn.
Genetische aanleg, leeftijd, infecties, omgeving, leefstijl en allerlei biologische processen spelen allemaal een rol.
Maar het andere uiterste vind ik óók te simpel:
alleen kijken naar het lichaamsdeel waar een klacht ontstaat. Een mens is een geheel.
Je brein staat niet los van je darmen.
Je hormonen staan niet los van je slaap.
Je immuunsysteem staat niet los van je zenuwstelsel.
En je lichaam staat niet los van hoe jij je leven leidt.
Daarom vind ik een andere vraag veel interessanter dan:
“Wat moet ik nemen om gezonder te worden?”
Namelijk:
“Wat heeft mijn lichaam van mij nodig om zo goed mogelijk te kunnen functioneren?”
Misschien is het antwoord betere voeding.
Misschien meer bewegen.
Misschien eerder naar bed.
Misschien eindelijk die grens trekken.
Misschien een gesprek voeren dat je al maanden uitstelt.
Misschien stoppen met alles voor iedereen oplossen.
Misschien hulp vragen.
Of misschien moet je helemaal niets toevoegen. Maar juist iets weghalen.
Minder haast.
Minder moeten.
Minder prikkels.
Minder mensen die voortdurend iets van je nodig hebben.
Minder telefoon.
Minder schuldgevoel wanneer je even niets doet.
Want gezondheid gaat niet alleen over wat je eet, slikt of doet.
Het gaat óók over de omstandigheden waarin jij jouw lichaam iedere dag laat leven.
Je lichaam werkt 24 uur per dag voor jou.
Misschien is het daarom af en toe goed om jezelf één simpele vraag te stellen:
Geef ik mijn lichaam eigenlijk genoeg gelegenheid om voor míj te zorgen?
-
Deze blog schreef ik geïnspireerd door:
Dr. Kevin Reese – holistisch gezondheidsdeskundige, auteur en oprichter van de Peace Over Pain Clinic.
Zijn werk draait sterk om het lichaam als geheel, met onder andere houding, voeding, leefstijl en mindset, vanuit zijn uitgangspunt dat het lichaam zichzelf kan reguleren en herstellen wanneer de juiste omstandigheden worden gecreëerd.
Officiële website van Dr. Kevin Reese
Barbara O'Neill – internationaal spreker, auteur en gezondheidseducator op het gebied van natuurlijke gezondheid en leefstijl. Zij stelt: "When you give your body the right coditions, it will heal itself".
Officiële website Barbara O’Neill
-
Tot de volgende blog.
Blijf nieuwsgierig. Soms begint een nieuwe richting met één inzicht.❤️
© Kompascoach – Carmen van Moorsel. Alle rechten voorbehouden.
Je bent van harte welkom om de link naar dit artikel te delen.
Het is niet toegestaan dit artikel, geheel of gedeeltelijk, te kopiëren, reproduceren, publiceren, verspreiden, bewerken of commercieel te gebruiken zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Kompascoach.